หน่วยตรวจสอบภายใน

ทำไมการสอบเทียบเครื่องมือแพทย์จึงสำคัญที่สุด?

เพราะ "ความแม่นยำ" คือเรื่องของชีวิต ไม่ใช่แค่ตัวเลขความถูกต้องของข้อมูลที่ได้จากเครื่องมือวัดมีผลโดยตรงต่อการวินิจฉัยโรค การรักษา และการติดตามผลผู้ป่วย หากเครื่องมือแสดงผลคลาดเคลื่อนแม้เพียงเล็กน้อย ก็อาจนำไปสู่การวินิจฉัยที่ผิดพลาด หรือการให้ยาที่ไม่เหมาะสม ซึ่งอาจเป็นอันตรายได้เครื่องมือที่ต้องได้รับการสอบเทียบ(Calibration)

ทำไมการสอบเทียบจึงสำคัญ?

เครื่องมือแพทย์เมื่อใช้งานไประยะเวลาหนึ่ง หรือภายใต้สภาวะแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไป อาจเกิดการคลาดเคลื่อนของค่าที่วัดได้ ทำให้ค่าที่แสดงออกมาไม่ตรงกับความเป็นจริง การสอบเทียบจึงจำต้องได้รับการสอบเทียบ โดยมีหลายเหตุผล เช่น

• เพื่อความปลอดภัยของผู้ป่วย : เครื่องมือแพทย์ที่ได้รับการสอบเทียบอย่างถูกต้องจะให้ผลลัพธ์ที่แม่นยำ ช่วยให้แพทย์สามารถวินิจฉัยโรคได้อย่างถูกต้องและวางแผนการรักษาได้อย่างเหมาะสม 
• การรักษาที่มีประสิทธิภาพ : เครื่องมือที่ใช้ในการรักษา เช่น เครื่องช่วยหายใจ หากสอบเทียบไม่ถูกต้อง อาจให้การสนับสนุนการหายใจที่ไม่เพียงพอ ซึ่งล้วนเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ 
• เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือ  : การที่สถานพยาบาลมีการสอบเทียบเครื่องมือแพทย์ อย่างสม่ำเสมอ แสดงถึงความรับผิดชอบและความน่าเชื่อถือในด้านคุณภาพการรักษา
• เพื่อการปฏิบัติตามกฎระเบียบและมาตรฐาน
  • มาตรฐาน ISO กำหนดให้เครื่องมือแพทย์ต้องได้รับการสอบเทียบเป็นระยะ
  • การประกันคุณภาพโรงพยาบาล (HA) และระบบประเมินคุณภาพทางการแพทย์อื่น ๆ
• ประสิทธิภาพและอายุการใช้งานของเครื่องมือ (Efficiency and Longevity of Equipment): การสอบเทียบและการบำรุงรักษาเชิงป้องกันที่มาพร้อมกับการสอบเทียบ จะช่วยตรวจจับปัญหาเล็กน้อยของเครื่องมือได้ก่อนที่จะบานปลาย ทำให้สามารถซ่อมบำรุงได้ทันท่วงที ช่วยยืดอายุการใช้งานของเครื่องมือ ลดค่าใช้จ่ายในการซ่อมแซมใหญ่ หรือการซื้อเครื่องมือใหม่ทดแทน
•  สร้างความเชื่อมั่นให้กับบุคลากรทางการแพทย์และผู้ป่วย (Building Trust and Confidence):
  • เมื่อบุคลากรทางการแพทย์มีความมั่นใจว่าเครื่องมือที่ใช้มีความแม่นยำและน่าเชื่อถือ พวกเขาก็จะสามารถปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตัดสินใจได้อย่างมั่นใจ และให้การดูแลผู้ป่วยได้ดีที่สุด
  • ผู้ป่วยเองก็จะมีความเชื่อมั่นในระบบบริการสุขภาพที่ได้รับ เมื่อรู้ว่าสถานพยาบาลให้ความสำคัญกับความปลอดภัยและคุณภาพของเครื่องมือที่ใช้ในการรักษา

ตัวอย่างเครื่องมือทางการแพทย์ที่ต้องได้รับการสอบเทียบ (Calibration)

• เครื่องชั่งน้ำหนัก (Balances/Scales) เช่น เครื่องชั่งในห้องปฏิบัติการ

✅ จุดสอบเทียบ: ความถูกต้อง แม่นยำ ของค่าที่แสดง

• เครื่องวัดสัญญาณชีพ : เครื่องวัดความดันโลหิต, อัตราการเต้นของหัวใจ, อุณหภูมิร่างกาย

✅ จุดสอบเทียบ: ความถูกต้องของค่าความดัน, ชีพจร, อุณหภูมิ

• เครื่องควบคุมการให้สารละลาย

✅ จุดสอบเทียบ: อัตราการไหล (Flow Rate), ปริมาณการให้ยา

• เครื่องตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ

✅ จุดสอบเทียบ: ความแม่นยำของสัญญาณ, ความไว (sensitivity), ความถี่ของคลื่น

• เครื่องวัดอุณหภูมิทางการแพทย์ : เครื่องวัดอุณหภูมิแบบอินฟราเรด, แบบปรอท

✅ จุดสอบเทียบ: ความถูกต้องของอุณหภูมิ

• ตู้อบเด็กทารกแรกเกิด

✅ จุดสอบเทียบ: อุณหภูมิ, ความชื้น, ความเร็วของลม

•  เครื่องวิเคราะห์เลือด (Blood Analyzer) : Hematology Analyzer, Chemistry Analyzer

✅ จุดสอบเทียบ: ปริมาณสารเคมี, ค่าทางชีวเคมี, ค่าเม็ดเลือด

ความถี่ในการสอบเทียบ

โดยทั่วไปแล้ว อย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง ถือเป็นมาตรฐานขั้นต่ำสำหรับเครื่องมือแพทย์ส่วนใหญ่ แต่สำหรับบางเครื่องมืออาจต้องสอบเทียบทุก 3-6 เดือน

ข้อแนะนำ

• จัดทำ แผนการสอบเทียบ (Calibration Schedule) สำหรับเครื่องมือทั้งหมด
• มีระบบแจ้งเตือนล่วงหน้าก่อนครบกำหนดสอบเทียบ
• มีขั้นตอนในการหยุดใช้เครื่องมือที่หมดอายุการสอบเทียบทันทีจนกว่าจะมีการสอบเทียบใหม่
• ควรเก็บบันทึกผลการสอบเทียบไว้อย่างเป็นระบุเพื่อใช้ในการตรวจสอบย้อนหลังหรือการตรวจประเมิน (Audit)
• ติดสติ๊กเกอร์หรือฉลากสอบเทียบ ระบุวันสอบเทียบล่าสุด และกำหนดสอบเทียบครั้งถัดไป