หน่วยตรวจสอบภายใน

แผนตรวจสอบเน้นเป้า ลงมือทำได้จริง แนวทางวางแผนการตรวจสอบภายใน (ตาม Global Internal Audit Standards 2024)

✅ วัตถุประสงค์ของแผนการตรวจสอบ

• ตรวจสอบให้ตรงประเด็น และสอดคล้องกับเป้าหมายและกลยุทธ์ขององค์กร
• ให้ความสำคัญกับความเสี่ยงที่อาจกระทบต่อการบรรลุเป้าหมาย
• ใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ และปรับได้ตามสถานการณ์
• สร้างคุณค่าและความเชื่อมั่นต่อระบบบริหารความเสี่ยง การควบคุมภายใน และการกำกับดูแลองค์กร

🧩 ขั้นตอนวางแผนการตรวจสอบ (5 ขั้นตอนหลัก)

➊ กำหนดกรอบการตรวจสอบ (Strategic Framework Setting)

อ้างอิงมาตรฐาน: Standard 9.2 และ 13.1

• วิเคราะห์วิสัยทัศน์ พันธกิจ กลยุทธ์ และปัจจัยภายนอกที่กระทบองค์กร
• ระบุบทบาทของหน่วยตรวจสอบในฐานะ “พันธมิตรทางกลยุทธ์” ไม่ใช่แค่ “ผู้ตรวจพบข้อผิดพลาด”
• กำหนดวัตถุประสงค์และขอบเขตของการตรวจสอบให้ชัดเจน เช่น:
  • ตรวจสอบความเพียงพอของระบบควบคุมภายใน
  • ประเมินการบริหารจัดการความเสี่ยง
  • ตรวจสอบการปฏิบัติตามกฎหมายและระเบียบ

📌 ผลลัพธ์: กรอบแนวคิดของการวางแผนที่สะท้อนบริบทขององค์กร

➋ ประเมินความเสี่ยงแบบรอบด้าน (Risk-based Planning)

อ้างอิงมาตรฐาน: Domain III

• รวบรวมข้อมูลจากหลากหลายแหล่ง เช่น:
  • แผนบริหารความเสี่ยงองค์กร (ERM)
  • การประชุมกับผู้บริหาร
  • ผลการตรวจสอบเดิม / ข้อร้องเรียน / อุบัติการณ์ที่ผ่านมา
  • ผลการประเมินควบคุมภายใน (Control Self-Assessment)
• วิเคราะห์และจัดลำดับความเสี่ยง โดยพิจารณา:
  • ความน่าจะเป็นของเหตุการณ์
  • ผลกระทบต่อวัตถุประสงค์องค์กร
• สร้าง Risk Map และ Audit Universe เพื่อตัดสินใจว่า "ควรตรวจเรื่องใดก่อน"

📌 ผลลัพธ์: ความเข้าใจความเสี่ยงเชิงลึก ช่วยจัดลำดับงานตรวจสอบอย่างมีเหตุผล

➌ จัดทำแผนตรวจสอบประจำปี (Annual Audit Plan)

อ้างอิงมาตรฐาน: Standard 9.3

• คัดเลือกหัวข้อที่ “มีความเสี่ยงสูง” หรือ “เกี่ยวข้องกับเป้าหมายเชิงกลยุทธ์”
• ระบุวัตถุประสงค์และแนวทางในแต่ละงานตรวจสอบ เช่น compliance / performance / risk-based
• จัดสรรทรัพยากรตามความซับซ้อนของงาน (จำนวนคน, ระยะเวลา, ความเชี่ยวชาญ)
• เผื่อเวลาให้กับ “งานนอกแผน” เช่น กรณีฉุกเฉิน, การร้องเรียน, การตรวจตามคำขอผู้บริหาร
• ประกอบด้วย:
  • รายชื่อหัวข้อที่ตรวจสอบ
  • เวลาโดยประมาณ
  • เหตุผลในการคัดเลือก
  • ความเชื่อมโยงกับความเสี่ยง / กลยุทธ์ / หน่วยงาน

📌 ผลลัพธ์: แผนตรวจสอบที่โปร่งใส ครอบคลุม และสื่อสารได้ง่าย

➍ เสนอขออนุมัติแผนต่อผู้บริหารและคณะกรรมการตรวจสอบ

อ้างอิงมาตรฐาน: Standard 9.3

• นำเสนอข้อมูลในรูปแบบที่เข้าใจง่าย (Slide / Infographic / ตาราง)
• ระบุ:
  • วิธีคัดเลือกหัวข้อ
  • ความเชื่อมโยงกับความเสี่ยงและกลยุทธ์
  • ข้อจำกัดทรัพยากร (ถ้ามี)
• รับข้อเสนอแนะจากผู้บริหารและคณะกรรมการ
• ปรับแผนตามความเหมาะสม แล้วขออนุมัติอย่างเป็นทางการ

📌 ผลลัพธ์: แผนที่ได้รับการยอมรับ และถือเป็นภารกิจที่ต้องดำเนินการต่อเนื่อง

➎ สื่อสารแผนและติดตามการดำเนินงาน (Execution & Monitoring)

อ้างอิงมาตรฐาน: Domain IV

• สื่อสารแผนต่อทีมงานและผู้บริหารที่เกี่ยวข้อง
• วางระบบติดตามและรายงานผล เช่น:
  • รายงานความก้าวหน้าเป็นรายไตรมาส/ครึ่งปี
  • วิเคราะห์เบี่ยงเบนจากแผน (เหตุผล-แนวทางแก้ไข)
• ทบทวนแผนเมื่อเกิดเหตุการณ์ใหม่ เช่น การปรับโครงสร้างองค์กร, เหตุการณ์วิกฤต
• หากต้องเปลี่ยนแผน ต้องบันทึกเหตุผลและขอความเห็นชอบ

📌 ผลลัพธ์: การบริหารแผนตรวจสอบอย่างคล่องตัว และสอดคล้องกับสภาพแวดล้อมจริง

✅ ประโยชน์ที่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจะได้รับ

👩‍⚖️ สำหรับคณะกรรมการตรวจสอบ

• มั่นใจว่าการตรวจสอบครอบคลุมความเสี่ยงที่สำคัญ
• ได้ข้อมูลเชิงลึกเพื่อใช้กำกับดูแลองค์กร
• ช่วยติดตามการบริหารความเสี่ยงและควบคุมภายในได้อย่างมีประสิทธิภาพ

👨‍💼 สำหรับผู้บริหารระดับสูง

• ได้รับข้อเสนอแนะที่ใช้ได้จริงจากผู้ตรวจสอบ
• เสริมการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์
• ลดความเสี่ยงเชิงชื่อเสียง การเงิน และกฎหมาย

🧑‍💼 สำหรับหัวหน้าหน่วยตรวจสอบภายใน

• มีแผนเป็นแนวทางการจัดการทรัพยากร ตรวจสอบ และประเมินผล
• สื่อสารคุณค่าของงานตรวจสอบได้ชัดเจน
• ส่งเสริมความร่วมมือกับผู้บริหารและหน่วยงานต่าง ๆ

👥 สำหรับทีมตรวจสอบภายใน

• เข้าใจเป้าหมายและลำดับความสำคัญ
• ทำงานได้อย่างมีทิศทาง ไม่ซ้ำซ้อน
• เกิดแรงจูงใจในการตรวจสอบที่สร้างคุณค่าให้องค์กร

 

---