จริงหรือไม่ ที่ระบบเศรษฐกิจและธุรกิจกำลังกำหนดสุขภาพของผู้คน? แล้วใครคือผู้ดูแลสุขภาพของเรา?
The Commercial Determinants of Health
ศิริราชร่วมออกแบบและสร้างอนาคตให้การเติบโตทางเศรษฐกิจ เดินไปพร้อมกับสุขภาพที่ดีของผู้คน
ระหว่างวันที่ 25–27 มีนาคม 2569 ณ โอกินาวา ประเทศญี่ปุ่น
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล นำโดย ศ.นพ.อภิชาติ อัศวมงคลกุล คณบดี พร้อมด้วย ศ. นพ. อาศิส อุนนะนันทน์ รองคณบดีฝ่ายวิชาการ และ ดร.รุ่งนภา คำผาง นักวิจัยจากหน่วยวิจัยเพื่อขับเคลื่อนนโยบายสุขภาพ (Siriraj Health Policy) เข้าร่วมการประชุม The 2nd International Organizing Committee and PMAC 2027 Preparatory Meeting เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการประชุมระดับโลก Prince Mahidol Award Conference (PMAC) ประจำปี 2027
การประชุมในครั้งนี้ได้รับเกียรติจาก Dr. Saeda Makimoto, Senior Deputy Director General, Human Development Department และ Principal Research Fellow จาก Japan International Cooperation Agency (JICA) เป็นเกียรติให้การต้อนรับคณะกรรมการจัดการประชุม PMAC โดยมี ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช เป็นประธาน เพื่อร่วมกำหนดทิศทางหัวข้อการประชุมหลักของปี 2027 คือ The Commercial Determinants of Health ซึ่งว่าด้วยปัจจัยเชิงพาณิชย์ที่มีผลต่อสุขภาพโลก
สำหรับแพทย์นั้น Commercial Determinants of Health ไม่เป็นเพียง แนวคิดเชิงทฤษฎีหรือกลยุทธ์ทางการตลาด แต่คือ ผลลัพธ์สุดท้าย (final outcome) ที่ปรากฏชัดผ่านความเจ็บป่วยของผู้คนในโรงพยาบาลทุกวัน เมื่อระบบเศรษฐกิจและธุรกิจเป็นผู้กำหนดพฤติกรรม ผลลัพธ์จึงไม่ได้หยุดอยู่เพียงตัวเลขในตลาดหรือ GDP ของประเทศ แต่สะท้อนออกมาในรูปของโรคและความเจ็บป่วย จนไปถึงของวิกฤตสุขภาพและผลกระทบต่อโลก
ไม่ว่าาจะเป็น โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ในยุคเศรษฐกิจดิจิทัล ที่ออกแบบให้ผู้คนใช้เวลาหน้าจอมากขึ้น เคลื่อนไหวน้อยลง ร่วมกับการสื่อสารการตลาดของอาหารและเครื่องดื่มที่เอื้อต่อความเสี่ยงด้านสุขภาพ ส่งผลให้โรคอ้วนและเบาหวานเพิ่มสูงขึ้นในคนรุ่นใหม่
หรือ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและฝุ่น PM2.5 ที่สัมพันธ์กับอุตสาหกรรมพลังงานฟอสซิล รวมถึงภาคเกษตรกรรมเชิงอุตสาหกรรม ภายใต้ข้อจำกัดของมาตรการกำกับดูแล ส่งผลกระทบต่อสุขภาพในแทบทุกระบบของร่างกาย ไม่ใช่เพียงโรคทางเดินหายใจ รวมถึงการอุบัติของโรคติดต่อใหม่ๆ
ตลอดจน ปัญหาการใช้ยาเกินความจำเป็นและภาวะเสพติด ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงแรงจูงใจทางการค้าที่อาจบิดเบือนทั้งระบบการรักษา จริยธรรมทางการแพทย์ และความเชื่อมั่นของสังคมต่อระบบสุขภาพ
การเข้าร่วมเตรียมการประชุม PMAC 2027 ในครั้งนี้ ศิริราชมุ่งหวังที่จะเป็นส่วนหนึ่งในการนำ “เสียงจากผู้ปฏิบัติงานจริง” ไปสู่เวทีนโยบายระดับโลก เพราะในโลกปัจจุบัน ความรู้ทางการแพทย์และการรักษาเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอในการแก้ปัญหาที่ซับซ้อนและมีรากฐานเชิงระบบ
บทบาทของแพทย์ในยุคใหม่จึงอาจต้องขยายจากการดูแลผู้ป่วยในคลินิก ไปสู่การมองเห็นภาพรวมของระบบ เข้าใจผลกระทบที่เกิดขึ้น และเชื่อมโยงข้อมูลหลักฐานให้สื่อสารได้อย่างชัดเจน เพื่อนำไปสะท้อนให้เห็นว่า ปัญหาสุขภาพจำนวนมากเชื่อมโยงกับโครงสร้างทางสังคม รวมถึงปัจจัยทางเศรษฐกิจและเชิงพาณิชย์ในวงกว้าง และใช้หลักฐานเหล่านี้ในการขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงเชิงนโยบายอย่างเป็นรูปธรรม ทั้งในภาคธุรกิจและธรรมาภิบาล
ในขณะเดียวกัน แนวคิดนี้ยังเปิดพื้นที่ให้เกิดความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชน (Public-Private Partnership: PPP) เพื่อพัฒนานวัตกรรมและ “ต้นแบบธุรกิจเชิงบวก” (Positive Commercial Determinants) ที่ส่งเสริมสุขภาพควบคู่ไปกับการเติบโตทางเศรษฐกิจ
อาทิการพัฒนาเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อส่งเสริมสุขภาพ การร่วมพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารที่ปลอดภัยและดีต่อสุขภาพ หรือการออกแบบเมืองและนโยบายด้านสิ่งแวดล้อม เพื่อลดผลกระทบจากมลพิษและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ผ่านการกำกับดูแลที่มีประสิทธิภาพและความร่วมมือของทุกภาคส่วน
ทั้งนี้ ศิริราช ร่วมเป็น co-leads ในการพัฒนาหัวห้อการประชุม ในประเด็น Climate Change และ Promoting Effective Public–Private Partnerships (PPP), and New Business Models for Health to Improve Equitable Health outcomes
เพราะเราเชื่อว่าสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือในการรักษา แต่คือรากฐานสำคัญของสุขภาวะและคุณภาพชีวิตที่ยั่งยืนสำหรับอนาคตของทุกคน
Key Takeaways
สุขภาพไม่ได้ถูกกำหนดแค่ในโรงพยาบาล
แต่เริ่มตั้งแต่ระบบเศรษฐกิจ ธุรกิจ และสิ่งแวดล้อม ที่หล่อหลอมพฤติกรรมและวิถีชีวิตของผู้คน
บทบาทของแพทย์ขยายจาก “ผู้รักษา” สู่ “ผู้เห็นและผู้แปลความ”
เพื่อนำประสบการณ์จริงจากผู้ป่วย ไปสู่การขับเคลื่อนเชิงนโยบายในระบบสุขภาพ
ทางออกอยู่ที่การร่วมออกแบบอนาคต
ผ่านความร่วมมือรัฐ–เอกชน (PPP) และการสร้าง “ธุรกิจเชิงบวก”
เพื่อให้การเติบโตทางเศรษฐกิจและสุขภาพของผู้คนเดินไปด้วยกันอย่างยั่งยืน
Prince Mahidol Award Conference (PMAC)
การประชุมวิชาการนานาชาติประจำปี รางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล
เป็นเวทีระดับนานาชาติด้านนโยบายสาธารณสุขที่สำคัญ ซึ่งจัดขึ้นเป็นประจำทุกปีในประเทศไทย โดยมีเป้าหมายเพื่อส่งเสริมการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และประสบการณ์ระหว่างผู้เชี่ยวชาญและผู้กำหนดนโยบายจากทั่วโลก รวมถึงร่วมกันขับเคลื่อนและกำหนดทิศทางสำคัญของสุขภาพในระดับนานาชาติ
ขณะเดียวกัน การประชุมนี้ยังเป็นส่วนหนึ่งของการเทิดพระเกียรติ
รางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล (Prince Mahidol Award)
ซึ่งถือเป็นรางวัลอันทรงเกียรติในระดับนานาชาติ มอบให้แก่บุคคลหรือองค์กรที่มีผลงานโดดเด่น และสร้างคุณูปการสำคัญด้านการแพทย์และสาธารณสุข เพื่อประโยชน์ต่อมวลมนุษยชาติ
