หน่วยวิจัยเพื่อขับเคลื่อนนโยบายสุขภาพ (Siriraj Health Policy)

8–9 กรกฎาคม 2568 คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล โดย ฝ่ายเภสัชกรรม และ หน่วยวิจัยเพื่อขับเคลื่อนนโยบายสุขภาพ (Siriraj Health Policy) เข้าร่วมเวทีสำคัญระดับประเทศในงาน ประชุมสัมมนาระดับชาติด้านการส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล ครั้งที่ 1 (The First National Forum on Rational Drug Use) ภายใต้แนวคิด “เพราะทุกคน คือ พลังขับเคลื่อนสู่ประเทศใช้ยาอย่างสมเหตุผล” (Empowering Thailand towards RDU Country) จัดขึ้นโดย สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)  กระทรวงสาธารณสุข ณ โรงแรมเซ็นทารา ไลฟ์ ศูนย์ราชการและคอนเวนชันเซ็นเตอร์ แจ้งวัฒนะ กรุงเทพมหานคร

 

เวทีเปิดด้วยวิสัยทัศน์ระดับชาติ

การประชุมเริ่มต้นด้วย ปาฐกถาพิเศษ หัวข้อ “นโยบายและทิศทางการขับเคลื่อนสู่ประเทศใช้ยาอย่างสมเหตุผล (RDU Country)” โดย ศ.เกียรติคุณ ดร.นพ.ประสิทธิ์ วัฒนาภา ประธานอนุกรรมการส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล คณะกรรมการพัฒนาระบบยาแห่งชาติ เพื่อร่วมสร้างความเข้าใจและทิศทางร่วมกันของนโยบายระดับชาติ พร้อมนำเสนอ Roadmap ระยะ 5 ปี ในการผลักดันประเทศสู่การเป็น “RDU Country” อย่างเป็นระบบ

 

ศิริราชแบ่งปันประสบการณ์ “จากต้นน้ำสู่ปลายน้ำ” สู่การขับเคลื่อนเชิงนโยบาย

ศ.นพ.อภิชาติ อัศวมงคลกุล คณบดีคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล  ร่วมแลกเปลี่ยนบทเรียนจากการดำเนินงานจากโรงพยาบาลศิริราช ซึ่งเป็นหนึ่งในต้นแบบของการใช้ข้อมูลจริง (Real World Data) เพื่อขับเคลื่อนการใช้ยาอย่างสมเหตุผลอย่างเป็นระบบ

โดยศิริราชได้พัฒนา ระบบฐานข้อมูลกลางด้านการใช้ยา (Centralized Rational Drug Use Database) ที่รวบรวมข้อมูลด้าน ความปลอดภัย (Safety), ต้นทุนทางเศรษฐศาสตร์ (Cost) และ ผลลัพธ์ทางสุขภาพ (Outcomes) พร้อมระบบ Dashboard เพื่อให้สามารถเข้าถึง วิเคราะห์ และใช้ประโยชน์จากข้อมูลได้อย่างโปร่งใสและมีประสิทธิภาพ

แนวทางนี้สะท้อนวัฒนธรรมองค์กรที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล (Data-Driven Culture) และนำข้อมูลไปใช้ในการตัดสินใจเชิงนโยบายภายในโรงพยาบาลอย่างเป็นรูปธรรม

 

วิจัยเพื่อเปลี่ยนแปลงประเทศ: จากระบบสู่นโยบาย

รศ.พญ.วราลักษณ์ ศรีนนท์ประเสริฐ หัวหน้าหน่วยวิจัยเพื่อขับเคลื่อนนโยบายสุขภาพ ร่วมอภิปรายในหัวข้อ “RDU Research Thailand: ผลลัพธ์เชิงประจักษ์ และบทบาทการวิจัยเพื่อขับเคลื่อนนโยบาย” โดยเน้นย้ำบทบาทของภาควิชาการในการสนับสนุนการกำหนดนโยบายด้านยาในระดับประเทศ ผ่านการวิจัยที่มีโครงสร้างชัดเจนและหลักฐานรองรับ

หนึ่งในตัวอย่างความร่วมมือสำคัญ คือการทำงานร่วมกับ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ในโครงการวิจัยระดับชาติเพื่อสนับสนุนนโยบายยาอย่างเป็นระบบ เช่น 

• กระบวนการ Horizon Scanning เพื่อเฝ้าระวังและประเมินเทคโนโลยีสุขภาพใหม่ โดยเฉพาะยาที่มีต้นทุนสูงหรืออาจส่งผลกระทบต่อระบบ
• การประเมินความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ (Economic Evaluation) เพื่อประกอบการพิจารณายาเข้าสู่บัญชียาหลักแห่งชาติ (NLEM) ด้วยข้อมูลเชิงระบบ

นอกจากนี้ ยังมีการวิเคราะห์ ช่องว่างงานวิจัย (Research Gaps) พร้อมเสนอทิศทางวิจัยและระบบสนับสนุน R2R (Routine to Research) ระดับโรงพยาบาลและสาธารณสุขจังหวัด (รพ./สสจ.) รวมถึงการเชิญชวนนักวิชาการจากหลากหลายสาขาร่วมเป็นเครือข่ายวิจัย เพื่อร่วมกันขับเคลื่อนนโยบายประเทศอย่างยั่งยืน

 

นิทรรศการและรางวัลแห่งความภาคภูมิใจ

ในโอกาสเดียวกัน ศิริราชได้ร่วมจัดนิทรรศการและออกบูธ นำเสนอแนวคิดและกลไกการส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผลในบริบทของโรงเรียนแพทย์ ซึ่งสะท้อนบทบาทของศิริราชในการเป็นต้นแบบด้านนโยบายและระบบบริการสุขภาพ

นอกจากนี้ เครือข่าย UHOSNET (กลุ่มโรงพยาบาลสังกัดสถาบันแพทยศาสตร์แห่งประเทศไทย) ได้รับรางวัล “เชิดชูเกียรติ พลังขับเคลื่อน RDU ประเทศไทย” ประเภทเครือข่าย โดยมี รศ.นพ.สุรศักดิ์ ลีลาอุดมลิปิ ประธาน UHOSNET, โรงพยาบาลจุฬาภรณ์ ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์  พร้อมด้วย ภญ.นันทพร เล็กพิทยา และ ภก.อภินันท์ คำเพชรดี จาก คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี และ ภญ.นริสา ตัณฑัยย์ จากคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล และเป็นผู้แทนเข้ารับรางวัล จากท่านรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข

การเข้าร่วมการประชุมในครั้งนี้ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล แสดงให้เห็นว่าวัฒนธรรมองค์กรที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล ไม่เพียงเปลี่ยนการใช้ยาอย่างสมเหตุผลในโรงพยาบาล แต่กำลังที่มีส่วนขับเคลื่อนสู่การเปลี่ยนแปลงเชิงนโยบายระดับประเทศต่อไป

---