ชนิด การเก็บ และนำส่งสิ่งส่งตรวจ

สิ่งส่งตรวจจากทางเดินหายใจ (Respiratory Samples)

ไม้ป้ายคอ (Throat swab)

ไม้ป้ายคอ (Throat swab): ย้อม เพาะเชื้อแบคทีเรีย

การทดสอบ ย้อม เพาะเชื้อ และตรวจหาแอนติเจน ของเชื้อแบคทีเรีย
รหัสขอตรวจ 201101, 201201
วิธีการเก็บ ต้องระวังการปนเปื้อนจาก normal flora บริเวณนั้น โดยใช้ไม้กดลิ้นไว้แล้วจึง swab ให้ตรงตำแหน่งที่ต้องการ โดยกดและหมุน swab แรงพอควร ใส่หลอดสะอาดสำหรับเก็บ swab
ปริมาณที่เก็บ ป้ายให้ทั่วบริเวณที่ต้องการในปริมาณที่เหมาะสม
ภาชนะที่เก็บ หลอดสะอาดปราศจากเชื้อสำหรับเก็บ swab
การนำส่ง นำส่งห้องปฏิบัติการที่อุณหภูมิห้องทันทีหรือภายใน 2 ชม.
การเก็บรักษา เก็บในตู้เย็นที่ 2-8°ซ
หมายเหตุ
  • โดยปกติทางห้องปฏิบัติการจะไม่ทำการทดสอบ 201101 ใน Throat swab ยกเว้นกรณีที่แพทย์สงสัย Vincent’s angina
    		•

    ไม้ป้ายคอ (Throat swab): แยกเชื้อไวรัส

    การทดสอบ แยกเชื้อไวรัส
    รหัสขอตรวจ 204208
    วิธีการเก็บ ใช้ swab ป้ายลำคอ แล้วจุ่มแกว่งในหลอดที่มี transport media นำก้าน swab ออก หรือ หักก้าน swab ทิ้ง และปิดจุกหลอด transport media
    ปริมาณที่เก็บ ป้ายให้ทั่วบริเวณที่ต้องการในปริมาณที่เหมาะสม
    ภาชนะที่เก็บ หลอดปราศจากเชื้อ ที่มี viral transport media (VTM)
    การนำส่ง
  • นำส่งห้องปฏิบัติการทันที
  • แช่น้ำแข็ง ในขณะนำส่ง
    		•
    การเก็บรักษา เก็บตู้เย็น 2-8°ซ
    หมายเหตุ เบิกหลอด viral transport media (VTM) ได้ที่หน่วยงานจุลชีววิทยากลาง ให้แช่หลอดในตู้เย็น เสมอ และตรวจสอบวันหมดอายุที่ข้างหลอดก่อนใช้

    Nasopharyngeal wash/aspirate/swab

    Nasopharyngeal wash/aspirate/swab:ย้อม เพาะเชื้อ และตรวจหาแอนติเจน ของเชื้อแบคทีเรีย และไวรัส

    การทดสอบ ย้อม เพาะเชื้อ และตรวจหาแอนติเจน ของเชื้อแบคทีเรีย และไวรัส
    รหัสขอตรวจ 201201, 201204, 204208, 204301-2, 204310-2, 204314-17, 204326, 204602
    วิธีการเก็บ
  • Nasopharyngeal wash: ใช้ nasogastric (NG) tube ขนาดเล็กที่สุดต่อกับ syringe ขนาด 2-3 มล. ประมาณความลึกของโพรงจมูกโดยใช้ระยะระหว่างมุมปากถึงติ่งหู ดูด normal saline ให้เต็มตลอดความยาวของ NG tube ขึ้นมาถึงใน syringe 0.5-1 มล. สอด NG tube เข้าไปในรูจมูกจนถึงความลึกที่ประมาณไว้ ฉีดน้ำเกลือแล้วดูดออก อย่างรวดเร็ว ดึง NG tube ออกจากจมูก ดูดน้ำเกลือจาก NG tube ให้กลับเข้ามาอยู่ใน syringe จนหมด
  • Nasopharyngeal aspirate: ทำเหมือน nasopharyngeal wash แต่ใช้หลอดพิเศษซึ่งมี 2 outlets โดย outlet หนึ่งเป็นสายที่จะใส่เข้าไปในจมูก อีกสายหนึ่งต่อกับ suction pump ดูด secretion ออกจาก nasopharynx ด้วย suction pump ล้าง secretion ที่ค้างในสายที่ดึงออกจากจมูก กรณีที่ต้องการตรวจแอนติเจนไวรัส ให้นำสายนั้นดูด viral transport media (VTM) ที่เตรียมไว้ต่างหาก ด้วย suction pump
    		•
    ปริมาณที่เก็บ เก็บในช่วงแรกที่มีอาการ จำนวน 0.5-1 มิลลิลิตร
    ภาชนะที่เก็บ
  • กรณีส่งเพาะเชื้อแบคทีเรียให้เก็บในหลอดสะอาดปราศจากเชื้อ ไม่ต้องใส่น้ำยา
  • กรณีตรวจหาแอนติเจน หรือแยกเชื้อไวรัส ให้ใส่ในหลอด viral transport media (VTM)
  • กรณีตรวจ 201204:Chiamydia trachomatis isolation ให้ใส่ในน้ำยา 2-SP
    		•
    การนำส่ง
  • ตรวจเชื้อแบคทีเรีย ให้ส่งที่อุณหภูมิห้องภายใน 1 ชม.
  • ตรวจเชื้อไวรัส และเชื้อ Chiamydia trachomatis ให้แช่น้ำแข็งขณะนำส่งห้องปฏิบัติการ
    • การเก็บรักษา ควรนำส่งทันที (ไม่ควรเก็บทิ้งไว้)
    หมายเหตุ
  • การเก็บสิ่งส่งตรวจสำหรับ Avain Influenza/ SARS-CoV-2 (Covid-19) หรือโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ ให้ปฏิบัติดังนี้
  • เก็บสิ่งส่งตรวจใส่ในหลอด VTM ปิดฝา
  • ใส่หลอดลงในซองพลาสติก Zip bag 2 ชั้น (หรือใส่ถุงพลาสติก และใช้ยางรัดให้แน่น)
  • บรรจุสิ่งส่งตรวจลงในกระปุกที่เตรียมให้ ปิดฝาให้สนิท ใส่ ice box ใส่กระติกขณะนำส่ง ซีลฝาบริเวณฝาและตัวกระติก
  • อุปกรณ์ที่ใช้เก็บสิ่งส่งตรวจ code E ตามรูปที่ 1

  • การเก็บสิ่งส่งตรวจจากระบบทางเดินหายใจสำหรับส่งตรวจไวรัสปฎิบัติเช่นเดียวกันกับที่กล่าวข้างต้น แต่ไม่จำเป็นต้องซีลฝาบริเวณฝาและตัวกระติก อุปกรณ์ที่ใช้เก็บสิ่งส่งตรวจ ตามรูปที่ 2
    		•

    เสมหะ (sputum)

    เสมหะ: ย้อม เพาะเชื้อแบคทีเรีย มัยโคแบคทีเรีย และรา และตรวจหากรดนิวคลิอิก ของมัยโคแบคทีเรีย และรา

    การทดสอบ ย้อม เพาะเชื้อแบคทีเรีย มัยโคแบคทีเรีย และรา และตรวจหากรดนิวคลิอิก ของมัยโคแบคทีเรีย และรา
    รหัสขอตรวจ 201101, 201102, 201201, 202101, 202502, 202601-3, 203201
    วิธีการเก็บ
  • ควรให้ผู้ป่วยไอจากลำคอเพื่อให้ได้เสมหะที่แท้จริง โดยหลีกเลี่ยงการปนเปื้อน น้ำลาย และให้มีเชื้อในลำคอและ ช่องปากปนเปื้อนน้อยที่สุด ใส่ขวดปากกว้าง ที่สะอาดและแห้ง มีฝาปิดสนิท
  • เพาะเชื้อมัยโคแบคทีเรีย หรือวัณโรค ควรเก็บเสมหะตอนเช้าหลังตื่นนอน ติดต่อกัน 3 วัน
    		•
    ปริมาณที่เก็บ 1-5 มิลลิลิตร
    ภาชนะที่เก็บ ขวดปากกว้างที่สะอาดและแห้ง มีฝาปิดสนิท
    การนำส่ง นำส่งห้องปฏิบัติการทันที หรือภายในไม่เกิน 2 ชั่วโมง
    การเก็บรักษา
  • ถ้าไม่สามารถนำส่งได้ให้เก็บในตู้เย็น 2-8°ซ ไม่เกิน 24 ชม.
  • การตรวจเชื้อมัยโคแบคทีเรีย หรือวัณโรค สามารถรวมเสมหะทั้ง 3 วันส่งพร้อมกันได้ โดยเก็บไว้ในตู้เย็น 2-8°ซ แต่ไม่ควรนานเกิน 7 วัน
    		•

    น้ำเจาะ/น้ำล้าง/ชิ้นเนื้อ จากทางเดินหายใจ, น้ำล้างกระเพาะ

    Lung aspirate, Tracheal aspirate, Broncheal wash(BW), Broncho-alveolar lavage (BAL), Lung biopsy, Gastric wash (GW)

    น้ำเจาะ/น้ำล้าง/ชิ้นเนื้อ จากทางเดินหายใจ, น้ำล้างกระเพาะ: ย้อม เพาะแยกเชื้อ ตรวจหาแอนติเจน และตรวจหากรดนิวคลิอิก ของเชื้อแบคทีเรีย มัยโคแบคทีเรีย รา และไวรัส

    การทดสอบ ย้อม เพาะแยกเชื้อ ตรวจหาแอนติเจน และตรวจหากรดนิวคลิอิก ของเชื้อแบคทีเรีย มัยโคแบคทีเรีย รา และไวรัส
    รหัสขอตรวจ 201101-2, 201201, 201215, 201501, 201503, 202101, 202502, 202601-3, 203104, 204204, 204208, 204590, 204301-2, 204502
    วิธีการเก็บ ใช้วิธีปราศจากเชื้อ (aseptic technique)
    ปริมาณที่เก็บ
  • 2-10 มิลลิลิตร ยกเว้น การตรวจหากรดนิวคลิอิกของเชื้อมัยโคแบคทีเรีย 10 มิลลิลิตร
  • ตั้งแต่ 10 มิลลิลิตร ขึ้นไป สำหรับ BAL, BW, GW, pleural fluid
  • ตั้งแต่ 50 มิลลิลิตร ขึ้นไป สำหรับ peritoneal dialysis fluid (PDF)
    		•
    ภาชนะที่เก็บ ภาชนะปราศจากเชื้อ มีฝาปิดสนิท กรณีส่งชิ้นเนื้อตรวจทางไวรัส ต้องใส่ในหลอด viral transport media (VTM)
    การนำส่ง
  • นำส่งห้องปฏิบัติการที่อุณหภูมิห้องโดยเร็วที่สุด
  • กรณีตรวจหาไวรัส ให้แช่น้ำแข็งขณะนำส่ง
    		•
    การเก็บรักษา ตามชนิดสิ่งส่งตรวจ และ ชนิดของเชื้อที่ต้องการตรวจ
    หมายเหตุ ห้ามใส่ในขวดเพาะเชื้อจากเลือด (Hemoculture bottle)

    สงวนลิขสิทธิ์ • Copyright © Department of Microbiology, Faculty of Medicine Siriraj Hospital. All rights reserved.