Activated Partial Thromboplastin Time (APTT), APTT ratio

1.
การทดสอบ : Activated Partial Thromboplastin Time (APTT), APTT ratio
2.
ข้อบ่งชี้ในการส่งตรวจ (indication) :

1.) ประเมินความผิดปกติของปัจจัยการแข็งตัวของเลือดใน intrinsic pathway ได้แก่ factor XII, XI, X, IX, VIII, V,II, fibrinogen
2.) ตรวจติดตามในผู้ป่วยที่ได้รับ unfractionated heparin
3.) ผู้ป่วยที่สงสัยว่าจะมี inhibitor ต่อปัจจัยการแข็งตัวของเลือด เช่น factor VIII inhibitor

3.
การเตรียมผู้ป่วย ( patient preparation ) : ในการควบคุมระดับ heparin ควรส่งตรวจในช่วงเวลาเดียวกันในแต่ละวัน เนื่องจากมี diurnal variation ของค่า APTT ratio
4.

สิ่งส่งตรวจ ( specimen ) ปริมาณและภาชนะที่ใช้เก็บ ( collection medium ) :เลือดปริมาณ 2.7 มิลลิลิตร ใส่หลอดเก็บเลือดที่มีสารกันเลือดแข็งชนิด 3.2% sodium citrate (ปริมาณรวมเป็น 3 มิลลิลิตร) ถ้าเจาะเลือดยากหรือเจาะเลือดเด็กจะมี tube ขนาด 1.8 มิลลิลิตร

5.
การส่งสิ่งส่งตรวจและข้อควรระวัง ( handling ) :

1.) ในรายที่ได้รับ heparin ให้รีบส่งทันที หรือภายใน 1 ชั่วโมง เพราะ PF4 จาก platelet จะ neutralize ฤทธิ์ของ heparin ถ้าทิ้งไว้นานจะทำให้ค่าสั้นลง
2.) ต้องเจาะเลือดจากแขนหรือขาคนละข้างกับแขนหรือขาข้างที่ได้ heparin อยู่
3.) การดูดเลือดจาก catheter ต้องระวังการปนเปื้อนของ heparin โดยต้องดูดเลือดทิ้งก่อนอย่างน้อย 5 เท่าของ dead space ของ catheter และ extension set
4.) ในผู้ป่วยที่ได้รับ heparin เพิ่อการรักษา ไม่ควรดูดเลือดจากสาย catheter ที่มีการใส่ heparin มาตรวจ เพราะจะไม่สามารถประเมินปริมาณ heparin ในการรักษาได้อย่างถูกต้อง
5.) ใส่เลือดให้พอดีขีด การใส่เลือดน้อยกว่า 70% จากที่กำหนด อาจทำให้ค่าที่ได้ยาวกว่าที่เป็นจริง
6.) ในกรณีที่มีการส่งเลือดหลายหลอด ควรใส่เลือดลงหลอดเลือดตามลำดับที่ถูกต้อง

6.

วันและเวลาทำการตรวจ (testing schedule) : ทุกวัน ตลอด 24 ชั่วโมง

7.

การประกันเวลาการทดสอบ ( TAT ) :
- ระยะเวลาตั้งแต่ลงทะเบียน ชำระเงิน เจาะเลือด ณ ตึกผู้ป่วยนอก ถึง รายงานผล (Total TAT) 2 ½ ชั่วโมง
- ระยะเวลาตั้งแต่รับสิ่งส่งตรวจ ณ ห้องปฏิบัติการกลาง ถึง รายงานผล (Analytical TAT) 1 ½ ชั่วโมง
- ขอผลด่วนภายใน 1 ชั่วโมง

8.
การรายงานผล :

1.) รายงานเป็นหน่วย วินาที ค่าอ้างอิง ( reference value ) ดูจากใบรายงานผล (เปลี่ยนตาม lot ของน้ำยา)
2.) รายงานเป็น APTT ratio ในผู้ป่วยที่ได้รับยากันเลือดแข็ง heparin โดยใช้ค่าที่ได้เป็นวินาที หารด้วยค่า APTT เฉลี่ย (mean) ของคนปกติประมาณ 20 -30 คน ระดับของการรักษาดูจากใบรายงานผล

9.
ค่าตรวจ (charge) : 70 บาท หรืออาจเปลี่ยนแปลงตามประกาศของคณะฯ
10.

วิธีการวิเคราะห์ (methodology) : ปัจจัยใน intrinsic factor ถูกกระตุ้นโดย surface activator, phospholipid และ calcium จับเวลาในการเกิดลิ่มเลือดโดยเครื่องอัตโนมัติ

11.
สิ่งรบกวนต่อการวิเคราะห์ ( interference ) : hemolysis, lipemia, icterus ปริมาณมาก และ parenteral feeding อาจมีผลต่อการทดสอบได้ การปนเปื้อนของ heparin ทำให้ค่ายาวกว่าที่ควรจะเป็น
12.
ระยะเวลาที่สามารถขอตรวจเพิ่มได้ ( time limit for requesting additional test ) : ภายใน 4 ชั่วโมง สำหรับ APTT แต่สำหรับผู้ป่วยที่ได้รับ heparin ไม่ควรเกิน 1 ชั่วโมง นับจากเวลาที่ทำการเจาะเลือด
13.
อื่น ๆ ( comment ) :
1.) ในผู้ป่วยที่มีค่า hematocrit สูงกว่า 55% ให้โทรแจ้งทางห้องปฏิบัติการก่อนทำการเจาะเลือด เพื่อปรับลดน้ำยากันเลือดแข็งให้ได้สัดส่วนกัน แล้วจึงนำหลอดที่ได้รับการลดน้ำยาแล้วไปใช้ในการเก็บเลือดเพื่อส่งตรวจสำหรับผู้ป่วยรายนั้น ถ้าไม่ปรับลดอาจทำให้ค่าที่ได้ยาวกว่าที่เป็นจริง
2.) ในการควบคุมระดับ heparin ควรส่งตรวจในช่วงเวลาเดียวกันในแต่ละวัน เนื่องจากมี diurnal variation ของค่า APTT ratio