เล่นสงกรานต์อย่างปลอดภัย

เล่นสงกรานต์อย่างปลอดภัย

รศ.พญ.ดาราวรรณ วนะชิวนาวิน
                                            ภาควิชาปรสิตวิทยา
                                                    Faculty of Medicine Siriraj Hospital
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล

1. น้ำที่ไม่สะอาดจะพบเชื้อโรคอะไรอาศัยอยู่ในน้ำบ้าง
ตอบน้ำที่ไม่สะอาดจะพบเชื้อโรคได้หลายชนิดทั้งแบคทีเรีย เชื้อรา ไวรัส รวมทั้งปรสิตต่าง ๆ อย่างเช่น ไข่พยาธิ อะมีบา เป็นต้น

2. น้ำที่มีเชื้อโรคดังกล่าว เข้าสู่ร่างกายทางใดบ้าง มีอันตรายอย่างไร
ตอบเชื้อโรคและการก่อโรคที่ปนติดมากับน้ำ ขึ้นอยู่กับชนิดของเชื้อโรคและการเข้าสู่ร่างกาย เช่น เชื้อโรคที่อาศัยอยู่ที่ลำไส้ติดต่อสู่คนโดยการกิน จะก่อโรคอุจจาระร่วง เชื้อโรคบางชนิดทำให้ท้องเสียถ่ายเป็นมูกปนเลือดได้ เช่น เชื้อไข้ไทฟอยด์ เชื้อบิด นอกจากการดื่มกินแล้ว น้ำอาจเข้าตา ทำให้เกิดกระจกตาอักเสบ ซึ่งอาจจะเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย เชื้อรา เชื้อไวรัส เชื้ออะมีบา ที่มากับน้ำ เชื้อโรคอาจเข้าทางแผลได้ ทำให้เกิดผิวหนังอักเสบ เป็นหนอง เป็นแผลเรื้อรัง นอกจากนี้ เชื้อโรคที่เข้าสู่ร่างกายโดยการสำลักน้ำทางจมูก เช่น เชื้ออะมีบาที่อาศัยเป็นอิสระในน้ำ ได้แก่ Naegleria (นีเกลอเรีย) ที่ทำให้เกิดโรคเยื่อบุสมองอักเสบ แต่ผู้ป่วยจากเชื้ออะมีบานี้พบได้ไม่บ่อย

3. น้ำใดที่ไม่ควรนำมาสาดเล่น
ตอบการเล่นน้ำสงกรานต์เป็นประเพณีของไทยที่มีมาตั้งแต่ดั้งเดิม นับว่าเป็นความฉลาดของคนไทย ตั้งแต่ครั้งโบราณนำน้ำมาเล่นกันเพื่อคลายร้อน อย่างที่ทราบว่าสมัยก่อนเราเล่นน้ำสงกรานต์กันก็ไม่ได้เล่นด้วยความรุนแรง ซึ่งในปัจจุบันการเล่นก็รู้สึกว่าเปลี่ยนแปลงรูปแบบไปมาก เล่นกันรุนแรง เล่นสาดน้ำเอาน้ำใส่ถุงพลาสติกและขว้างปากัน เพราะฉะนั้น โอกาสที่จะเกิดปัญหาหรือเกิดอุบัติตามมาก็อาจมีได้ การเล่นสงกรานต์ควรใช้น้ำสะอาด เช่น น้ำประปา แต่ว่าในบางครั้งอาจจะหาน้ำประปาไม่ได้ ถ้าใช้น้ำตามแม่น้ำ ลำคลอง ที่ดูค่อนข้างใส สะอาด และไหลเวียนดี ก็ไม่น่าจะมีปัญหาถ้าเราเล่นด้วยความระมัดระวัง แต่น้ำที่สกปรก เช่น น้ำคลำ น้ำตามคู หรือน้ำตามข้างถนน ที่ไม่สะอาดไม่ควรนำมาเล่นกัน

4. ถ้าสงสัยหรือไม่แน่ใจว่าไม่สะอาดและเกิดมีอาการสำลักหรือกินเข้าไป เบื้องต้นควรทำอย่างไร
ตอบถ้าน้ำที่เราเล่นกันไม่สะอาด ถ้าน้ำเข้าตาก็ต้องล้างตาด้วยน้ำที่สะอาด ในกรณีที่สำลักน้ำเข้าทางปาก ก็จะขึ้นอยู่กับจำนวนเชื้อและลักษณะของน้ำ ถ้าน้ำมีเชื้อโรคไม่มาก ก็คงไม่ทำให้เกิดโรค แต่ถ้าในกรณีที่น้ำสำลักเข้าทางจมูก ก็คงจะต้องรอดูว่ามีอาการไข้ น้ำมูกไหล หรือปวดศีรษะหรือไม่ ซึ่งทั้งหมดเราสามารถป้องกันได้ด้วยการใช้น้ำสะอาดในการเล่นสงกรานต์

5. เชื้ออะมีบาที่อาศัยอยู่ในน้ำ หมายถึง เชื้ออะไร
ตอบ: เชื้ออะมีบาเป็นสัตว์เซลล์เดียว ที่อาศัยอยู่ในธรรมชาติ ตามปกติอาศัยอยู่ในดิน โคลน เลน หรือแหล่งน้ำต่างๆ เวลาฝนตก น้ำฝนก็จะชะเอาดินที่เชื้ออะมีบาเหล่านี้ลงสู่แหล่งน้ำ

6. อาการคนที่รับเชื้อเข้าไปจะมีลักษณะอย่างไร
ตอบผู้ที่ได้รับเชื้ออะมีบาโดยการสำลักน้ำเข้าสู่ทางจมูกจะมีอาการไข้ ปวดศีรษะคล้ายเป็นหวัดและการได้รับกลิ่นจะเสียไป อาการปวดศีรษะนี้จะรุนแรงขึ้น และมีอาการคอแข็ง หลังแข็ง ซึ่งเป็นอาการของสมองและเยื่อหุ้มสมองอักเสบ 

7. ข้อแนะนำช่วงท้ายรายการ
ตอบการเล่นน้ำสงกรานต์ตามประเพณี เป็นการเล่นเพื่อความสนุกสนานไม่ควรเล่นอย่างรุนแรง ไม่ควรใช้น้ำไม่สะอาดมาเล่นสาดกัน การเล่นน้ำสงกรานต์ควรระมัดระวังการสำลักน้ำทั้งทางปากและจมูก ผู้ที่เปียกน้ำเป็นเวลานานๆ ขอให้พักบ้าง อย่าเล่นจนลืมห่วงใยสุขภาพของตนเอง และควรเล่นสงกรานต์อย่างมีวัฒนธรรมเพื่อความปลอดภัยของทุกคน