มารู้จักภาวะซึมเศร้ากันเถอะ(1)

มารู้จักภาวะซึมเศร้ากันเถอะ(1)

 

ศ. คลินิก พญ.อรพรรณ  ทองแตง

ภาควิชาจิตเวชศาสตร์
Faculty of Medicine Siriraj Hospital

คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล

 

ในช่วงใดช่วงหนึ่งของชีวิต คุณอาจรู้สึกทุกข์  ซึมเศร้า จิตใจหม่นหมอง  เบื่อหน่าย ท้อแท้ สิ้นหวัง หมดความกระตือรือร้นที่จะทำอะไร  รู้สึกว่าตนเองไร้ค่าหรือเป็นภาระต่อผู้อื่น  ความรู้สึกเหล่านี้อาจเกิดขึ้นเป็นพัก ๆ หรือเกิดขึ้นตลอดเวลา  ถ้ามีความรุนแรงจนบางครั้งอาจรู้สึกเบื่อชีวิตอยากทำร้ายตนเองหรือคิดฆ่าตัวตาย ถ้าคุณมีอาการดังกล่าวอยู่นาน 2 สัปดาห์ หรือมากกว่า แสดงว่าคุณอาจกำลังตกอยู่ใน “ภาวะซึมเศร้า”  ซึ่งเป็นความเจ็บป่วยทางจิตใจ ที่จำเป็นต้องได้รับการรักษาจากจิตแพทย์

 

ภาวะซึมเศร้า เป็นภาวะที่พบได้ในทุกวัย ไม่เลือกเพศ เชื้อชาติหรือศาสนา จากการศึกษาพบว่า อายุที่พบได้บ่อยคือช่วง 20 - 40 ปี  ซึ่งผู้หญิงจะมีโอกาสเป็นโรคนี้มากกว่าผู้ชาย  อย่างไรก็ตามมีหลายคนเข้าใจผิดว่า ภาวะซึมเศร้าจะเกิดขึ้นเฉพาะในผู้สูงอายุ    ซึ่งไม่จำเป็น    แม้ว่าผู้สูงอายุจะรู้สึกเหงา ว้าเหว่ หรือกังวลใจง่ายกว่าวัยอื่น    แต่ความรู้สึกนี้จะเกิดเพียงชั่วคราวแล้วหายไป   ซึ่งในช่วงเวลาดังกล่าวหากผู้สูงอายุยังมีความมั่นใจ มีจิตใจเข้มแข็งพร้อมที่จะเผชิญปัญหาและปรับตัวต่อปัญหาได้อย่างดี  สิ่งที่เกิดขึ้นนี้ก็ไม่ใช่ภาวะซึมเศร้า เนื่องจากภาวะซึมเศร้าจะมีอารมณ์ตอบสนองที่ลึกและรุนแรงกว่า  จนบางครั้งไม่อยากมีชีวิตอยู่ต่อไป

 

สำหรับสาเหตุหลักๆ นั้น มีอยู่  2 ประการดังนี้

1. ความผิดปกติทางร่างกาย

            ·   โรคทางกายหลายโรคจะมีอาการซึมเศร้าเกิดขึ้นร่วมด้วย  เช่น โรคของต่อมไทรอยด์

โรคมะเร็งที่ตับอ่อน โรคสมองเสื่อม โรคเส้นเลือดในสมองอุดตัน โรคพาร์กินสัน 

·   ยาหรือสารบางอย่าง จะทำให้เกิดอาการซึมเศร้าได้ เช่น ยาบางชนิดในกลุ่มยารักษา 

โรคความดันโลหิตสูง  โรคมะเร็ง  โรคกระเพาะอาหาร ตลอดจนในกลุ่มยาขับปัสสาวะ  กลุ่มยานอนหลับ และกลุ่มยาแก้ปวด

2. การเปลี่ยนแปลงทางจิตใจ

·   เกิดจากการขาดหรือลดน้อยลงของสารสื่อประสาทบางชนิดในสมองที่ทำหน้าที่

เกี่ยวกับอารมณ์  ภาวะซึมเศร้านี้สามารถสืบทอดทางพันธุกรรมได้

·   เกิดจากการตอบสนองต่อปัญหาต่างๆ ในชีวิต ไม่ว่าจะเป็นการป่วยทางกาย  การสูญเสีย  บุคคลหรือสิ่งอันเป็นที่รัก   หรือปัญหาชีวิตสมรส ฯลฯ ซึ่งปัญหาดังกล่าวนี้ทำให้เกิดความ

เครียดทางอารมณ์  ปรับตัวไม่ได้ต่อสิ่งที่เกิดขึ้น ทำให้เกิดความเศร้า ท้อแท้ หมดหวัง ไม่อยากต่อสู้ชีวิต ขาดความมั่นใจในการดำเนินชีวิตหรือหาแนวทางมาแก้ไขปัญหา  ปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นได้นี้จะมีความรุนแรงมากกว่าความเสียใจที่เกิดขึ้นทั่วๆ ไป  เพราะจะเสียการทำหน้าที่ต่าง ๆ  จนไม่สามารถดำเนินชีวิตต่อไปตามปกติได้

           ผู้มีภาวะซึมเศร้านี้ สามารถแสดงอาการได้หลายแบบ   ตั้งแต่

            1. ด้านอารมณ์

            ·   มีความรู้สึกท้อแท้ หดหู่ ไม่มีความสุข ขาดความรู้สึกสดชื่นเบิกบาน บางคนอาจมีอารมณ์หงุดหงิดง่าย โกรธง่าย

            2. ด้านความคิด

            ·   สมาธิไม่ดี ขี้ลืม ขาดความมั่นใจ ไม่กล้าตัดสินใจด้วยตัวเอง

            ·   มองโลกในแง่ร้าย มองตนเองไร้ค่า หรือเป็นภาระต่อผู้อื่น มองทุกสิ่งหมดหวัง บางคนจะมีความคิดเบื่อชีวิต เบื่อที่จะสู้ต่อไป คิดอยากตาย หรือคิดจะทำร้ายตนเอง หรือพยายามฆ่าตัวตาย