เมื่อคุณต้องกินยา

เมื่อคุณต้องกินยา

ภญ.ฐนิตา ทวีธรรมเจริญ
ฝ่ายเภสัชกรรม

Faculty of Medicine Siriraj Hospital
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล

            เคยสงสัยหรือไม่ว่า ทำไมยารับประทานแต่ละชนิด จะมีข้อบ่งใช้แตกต่างกัน และจำเป็นหรือไม่ที่เราต้องปฏิบัติตามนั้น แต่ที่แน่ๆ การรับประทานยาขณะที่ท้อง (กระเพาะลำไส้) ว่างจะทำให้ยานั้นดูดซึมได้มากที่สุด แต่ยาบางชนิดอาจถูกกำหนดให้รับประทานในเวลาแตกต่างออกไป ด้วยเหตุผลที่จำเป็นอื่นๆ เช่น
          ยาในกลุ้มเตตร้าชัยคลิน มักจะรับประทานพร้อม หรือ หลังอาหารทันทีเพื่อลดอาการคลื่นไส้ ซึ่งอาจเป็น
            อาการข้างเคียงที่พบบ่อย ถ้าคนใดไม่มีอาการข้างเคียงนี้จะรับประทานตอนท้องว่างก็จะดูดซึมได้มากกว่า
          ยาแก้ปวดปก้อักเสบบางชนิด (กลุ่ม NSAIDA) จะมีกำหนดให้รับประทานหลังอาหารทันที เนื่องจากยาเหล่า
            นี้มีผลระคายเคืองกระเพาะอาหาร หรือยาฆ่าเชื้อราบางชนิด (Griseofulvin) ควรจะรับประทานพร้อมกับอาหาร
            ประเภทไขมันเพราะจะทำให้ดูดซึมได้ดีขึ้น
ถึงตอนนี้เราจะพาท่านไปทำความเข้าใจเกี่ยวกับ วิธีรับประทานยา ที่มักจะพบเห็นบ่อยๆ ได้แก่
     - ยาก่อนอาหาร
ให้รับประทานก่อนอาหาร(รวมถึง นม ขนม) ประมาณครึ่งชั่วโมง
     - ยาพร้อมอาหารหรือหลังอาหารทันที
มักจะเป็นยาที่ระคายเคืองกระเพาะอาหารมากเช่น ยาแก้ปวด – ต้านอาการอักเสบกลุ่มแอสไพริน หรือกลุ่มที่ไม่ใช้สเตียรอยด์ ให้รับประทานอาหารครึ่งหนึ่งแล้วรับประทานยา แล้วจึงรับประทานอาหารต่อจนอิ่ม หรือรับประทานอาหารคำสุดท้ายแล้วรับประทานยาทันทีพร้อมดื่มน้ำตามมากๆ
       - ยาหลังอาหาร
มักจะเป็นยาที่ระคายเคืองกระเพาะอาหาร ควรรับประทานหลังอาหาร 15 – 30 นาที เพื่อให้ยาถูกดูดซึมได้มากกว่าหลังอาหารทันที
     - ยาระหว่างมื้ออาหาร
ให้รับประทานก่อนหรือหลังอาหาร 1 – 2 ชั่วโมง
     - ยาก่อนนอน
รับประทานก่อนเข้านอน 15 – 30 นาที กรณีนอนหลับโดยมากมักให้ผู้ป่วยรับประทานก่อนถึงเวลาที่ต้องตื่นนอนประมาณ 8 ชั่วโมง
     - ยาที่รับประทานสัปดาห์ละครั้ง
รับประทานวันใดควรรับประทานวันนั้นทุกๆสัปดาห์ เช่น เริ่มรับประทานยาวันอาทิตย์ก็ให้รับประทานยานั้นทุกวันอาทิตย์ เป็นต้น
     - ยาตามอาการต่างๆ
กรณียาลดไข้แก้ปวดพาราเซตามอล(Paracetamol) เช่นรับประทาน 2 เม็ด ทุก 4-6 ชั่วโมง เวลาปวดหมายความว่า รับประทานครั้งละ 2 เม็ดเมื่อมีอาการปวด ถ้าต่อมามีอาการปวดอีกแต่ยังไม่ถึง 4-6 ชั่วโมง ยังไม่ควรรับประทานยานั้นซ้ำอีก เพราะอาจเกิดพิษจากยาเกินขนาดได้
           กรณีลืมรับประทานยา ให้รีบรับประทานทันทีที่นึกขึ้นได้ แต่ถ้าใกล้ถึงเวลามื้อต่อไปแล้วให้ข้ามมื้อที่ลืมไป อย่าเพิ่มขนาดยาเป็น 2 เท่าในมื้อต่อไปเป็นอันขาด