ธรรมะที่น่ารู้


 

ทุกข์มีอยู่ ต้องรู้เท่าทันทุกข์
สุขคือจุดหมาย ต้องไปถึงให้ได้ทุกวัน

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต)

สำหรับในที่นี้ เราไม่ใช้คำว่ากระบวนการดับทุกข์ คือหลบภาษาที่ใช้คำว่าทุกข์ และคงจะเพื่อให้สะดวกปากคนไทย หรือให้ถนัดใจคนฟัง เราก็ใช้คำว่า “สุข” จึงบอกว่าเป็นกระบวนการพัฒนาความสุข

แต่ทั้งนี้ ก็ให้รู้กันว่า เราไม่ได้มองข้ามเรื่องความทุกข์นะ จะว่าไปด้วยกันนั่นแหละ เพราะฉะนั้น ในคำว่ากระบวนการพัฒนาความสุข ก็มีความหมายรวมไปถึงการจัดการในเรื่องความทุกข์ด้วย

ในเรื่องทุกข์นี้ ที่พูดมานั้นยังไม่ใช่จุดสำคัญที่แท้ ข้อที่มองข้ามไม่ได้ จะต้องไม่พลาด จึงต้องบอกต้องย้ำไว้ก่อน ก็คือท่าทีต่อความทุกข์ อันนี้ต้องชัด ถ้าพลาดไปก็จะไม่ได้พัฒนาความสุข

นี่ก็คือเรื่องที่พระเรียกว่า กิจในอริยสัจข้อทุกข์ พูดให้สั้นว่า กิจต่อทุกข์ หรือหน้าที่ต่อทุกข์ อันนี้ถ้าทำผิด ก็หมดเลย เสียกระบวนตั้งแต่ต้น และคนก็มักจะมองข้ามอันนี้ไป

ท่าที หรือวิธีปฏิบัติต่อทุกข์ คืออย่างไร ทุกข์เป็นข้อที่ ๑ ในอริยสัจ ๔ เมื่อพูดถึงวิธีปฏิบัติต่ออริยสัจข้อทุกข์ ก็ควรว่าให้ครบอริยสัจทั้ง ๔ เพื่อจับให้ถูกว่า เราจะต้องทำอย่างไรต่ออริยสัจแต่ละข้อนั้น ขอให้ดูตามลำดับต่อไปนี้

๑. ทุกข์ สภาพกดดันบีบคั้นเป็นที่ตั้งแห่งปัญหา หรือสิ่งสรรพ์อันมีวิสัยให้เกิดปัญหา, กิจคือ ปริญญา แปลว่า รู้รอบ หรือรู้เท่าทัน

๒. สมุทัย เหตุให้เกิดทุกข์, กิจคือ ปหานะ แปลว่า ละ กำจัด ทำให้หมดสิ้นไป

๓. นิโรธ ภาวะไร้ทุกข์, กิจคือ สัจฉิกิริยา แปลว่า ทำให้แจ้งทำให้ประจักษ์ ทำให้เป็นจริงขึ้น หรือให้ได้ให้ถึง

๔. มรรค วิธีปฏิบัติให้ถึงภาวะไร้ทุกข์, กิจคือ ภาวนา แปลว่าทำให้เป็นให้เกิดให้มี เจริญ ปฏิบัติ หรือลงมือทำ

กิจต่ออริยสัจ ๔ นั้น วาระนี้มิใช่โอกาสที่จะอธิบาย เพียงแต่ให้รู้ตระหนักไว้ ต้องถือว่าสำคัญอย่างยิ่ง คู่กับตัวอริยสัจ ๔ เองนั่นแหละ เพราะถ้าปฏิบัติต่ออริยสัจไม่ว่าข้อใดผิดหน้าที่ การที่จะก้าวหน้าไปในธรรมก็ล้มเหลวหมดดี เป็นอันไม่มีทางได้ตรัสรู้หรือเข้าถึงธรรม


ที่มา : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). ความสุข  ทุกแง่ทุกมุม. พิมพ์ครั้งที่ 7. กรุงเทพฯ : ผลิธัมม์, 2554. หน้า 13-14.

ผู้สนใจ ขอรับหนังสือ "ความสุข ทุกแง่ทุกมุม" ได้ที่ชุมนุมพุทธธรรมศิริราช งานคุณธรรมและจริยธรรม โดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย

 

< กลับหน้าสาระน่ารู้