แขนบวมหลังการผ่าตัดมะเร็งเต้านม
 

ภาวะแขนบวม
ภาวะแขนบวม ที่เรากำลังจะพูดถึง คือ ภาวะที่แขนด้านใดด้านหนึ่งมีขนาดใหญ่ขึ้น จากการไหลเวียนของน้ำเหลืองผิดปกติ เกิดการคั่งของน้ำเหลืองจนทำให้แขนมีขนาดใหญ่ขึ้น ที่มีศัพท์ทางการแพทย์ว่า arm lymphedema หรือ ภาวะบวมน้ำเหลืองที่แขน แขนบวมนั้นมีได้หลายระดับ ตั้งแต่น้อยๆ คือแค่รู้สึกว่าแขนตึงขึ้น จนถึงระดับที่เป็นมากๆ จนขนาดของแขนใหญ่กว่าเดิมเป็นเท่า หนัก ยกลำบาก และ ผิวหนังเปลี่ยนไป เป็นตะปุ่มตะป่ำ หรือ เป็นแผล
บอกได้อย่างไรว่าแขนบวม
ในกรณีที่เป็นมาก แค่มองดูก็ทราบได้ เพราะแขนใหญ่จนเห็นได้ชัด หรือ ผิวหนังเปลี่ยนไป แต่กรณีที่เป็นน้อย จะต้องใช้การวัดเส้นรอบวงของแขนทั้ง 2 ข้าง เปรียบเทียบผลรวม เส้นรอบวงที่ระดับสูงและต่ำกว่าข้อศอก ระยะห่าง 10 ซม 5 ระดับ มาเทียบกัน หากแตกต่างกันตั้งแต่ 5 ซม. ขึ้นไป ถือว่าแขนเริ่มบวม
แขนบวมเกิดจากการผ่าตัดมะเร็งเต้านม

แขนบวมส่วนใหญ่ที่พบ มักจะพบร่วมกับการผ่าตัดมะเร็งเต้านม ที่เลาะต่อมน้ำเหลืองที่รักแร้ ทำให้การไหลเวียนของน้ำเหลืองจากแขนกลับสู่หัวใจที่ปกติต้องผ่านทางรักแร้ เป็นไปได้ลำบากขึ้น แขนจึงบวม การบวมนั้นเกิดจากการผ่าตัดเลาะต่อมน้ำเหลือง ไม่ได้เกิดจากการผ่าตัดเต้านม ดังนั้น หากผ่าตัดมะเร็งเต้านม โดยไม่ได้เลาะต่อมน้ำเหลืองที่รักแร้ ก็ไม่เสี่ยงต่อแขนบวมครับ
นอกจากการผ่าตัดแล้ว การฉายรังสีรักษาบริเวณรักแร้ ก็เป็นเหตุให้เกิดแขนบวมได้เช่นเดียวกัน และหากมีความจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดร่วมกับการฉายรังสีร่วมด้วยแล้ว ความเสี่ยงต่อภาวะแขนบวมก็มากขึ้นอีก ในบางกรณี ผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่เป็นมาก มีมะเร็งกระจายมาที่รักแร้จำนวนมาก ก็อาจแขนบวมได้โดยที่ยังไม่ได้ผ่าตัดหรือฉายแสงด้วยซ้ำ เพราะเซลล์มะเร็งไปอุดตันและขวางทางเดินน้ำเหลือง
แขนบวมทำให้เสี่ยงต่อการอักเสบของผิวหนังจากการติดเชื้อง่ายขึ้น และ หากติดเชื้อก็จะทำให้แขนบวมเพิ่มขึ้น
การผ่าตัดมะเร็งเต้านม จะต้องแขนบวมทุกรายหรือไม

การผ่าตัดต่อมน้ำเหลืองที่รักแร้ ไม่ได้เกิดแขนบวมทุกราย หากมีการระมัดระวัง และ ป้องกัน ก็มีโอกาสบวมเพียงร้อยละ 10 การป้องกันในผู้ป่วยที่ผ่าตัดเลาะต่อมน้ำเหลือง หรือฉายแสง คือ การใช้แขนให้น้อยลง เช่น ไม่ยกของหนัก ไม่ซักผ้า รีดผ้า หิ้วของนานๆ ไม่วัดความดัน ไม่ฉีดยา-ให้น้ำเกลือ หรือ เจาะเลือดที่แขนข้างนั้น ส่วนกิจวัตรประจำวันทั่วไปยังใช้ได้
ปัจจุบัน ผู้ป่วยมะเร็งเต้านม ที่เป็นไม่มาก สามารถตรวจว่ามีการแพร่กระจายของโรคได้ โดยการตรวจต่อมน้ำเหลืองเซนติเนล แทนการผ่าตัดเลาะต่อมน้ำเหลืองที่รักแร้ ซึ่งโอกาสเกิดแขนบวมน้อยมาก
รักษาแขนบวมได้หรือไม
การรักษาภาวะแขนบวม ได้ผลน้อยมาก ไม่ว่าการนวด การขันชะเนาะ จะช่วยได้ชั่วคราว การป้องกันจึงเป็นทางเลือกที่ดีที่สุดสำหรับผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับการเลาะต่อมน้ำเหลืองที่รักแร้ หรือฉายรรังสีที่รักแร้
ปัจจุบันมีทางเลือกอีกทางหนึ่ง คือการผ่าตัดเชื่อท่อน้ำเหลืองเข้ากับเส้นเลือดดำที่แขน เพื่อทำทางเดินน้ำเหลืองให้ใหม่ สามารถช่วยได้มาก และได้ผลดี แต่เป็นการผ่าตัดที่ต้องอาศัยความชำนาญพิเศษ และ ใช้เวลาในการผ่าตัดค่อนข้างนาน

 
 
กลับหน้าหลัก