ภาควิชากายวิภาคศาสตร์
Department of Anatomy
อาจารย์ใหญ่ กับนักศึกษาแพทย์ศิริราช




วิชามหกายวิภาคศาสตร์ (Gross Anatomy) เป็นวิชาที่ว่าด้วยตำแหน่งโครงสร้างของร่างกายมนุษย์ ทั้งองค์ประกอบภายนอก และภายใน ถือเป็นวิชาพื้นฐานที่สำคัญมากที่สุดวิชาหนึ่งของการเรียนในสายวิชาชีพแพทย์ และการสาธารณสุข

          ในการเรียนวิชามหกายวิภาคศาสตร์นั้น หากผู้เรียนจะเรียนให้เกิดความเข้าใจอย่างถ่องแท้ลึกซึ้ง นอกจากจะเรียนรู้ในภาคทฤษฎีโดยการอ่านตำรา และเข้าฟังการบรรยายของอาจารย์ในห้องเรียนแล้ว ยังจำเป็นที่จะต้องเรียนรู้ภาคปฏิบัติจากร่างกายมนุษย์จริงผ่านการชำแหละ และศึกษาโครงสร้างที่สลับซับซ้อนอย่างละเอียดละออทุกส่วน โดยอาศัยร่างของผู้ที่มีจิตกุศลอุทิศร่างกายเป็นทาน ซึ่งนักศึกษายกย่องให้ท่านเหล่านั้นเป็นเสมือนอาจารย์ผู้มีพระคุณอีกท่านหนึ่งในชีวิต

ภาควิชากายวิภาคศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล จัดการเรียนการสอนวิชา มหกายวิภาคศาสตร์ (Gross Anatomy) ให้กับนักศึกษาแพทย์ศิริราชชั้นปีที่ 2

ปัจจุบัน รศ.สพ.ญ.วาสนา ผลากรกุล เป็นหัวหน้าสาขามหกายวิภาคศาสตร์ 1 และ รศ.ทพ.ญ.ยาดาฤดี วิรวุฒิ เป็นหัวหน้าสาขามหกายวิภาคศาสตร์ 2    การเรียนการสอนที่ภาควิชากายวิภาคศาสตร์นี้   จะเรียนจากร่างอาจารย์ใหญ่โดยตรง  โดยการชำแหละ และรวมทั้งมีการศึกษาจากโครงกระดูก และชิ้นเนื้อที่อาจารย์ใหญ่บางท่านได้บริจาคไว้ ซึ่งนักศึกษาแพทย์ศิริราชในช่วงชั้นปีที่ 2 จะได้เรียน เป็นเวลา 1 ปีเต็ม 

เนื่องจากการจะเป็นแพทย์ในทุกๆ ด้านนั้น จะต้องเรียนรู้เพื่อที่จะเข้าใจรายละเอียดของร่างกายมนุษย์ในทุกโครงสร้าง รู้ทุกแง่มุม  นักศึกษาแพทย์ทุกคนต้องเรียนรู้เรื่องนี้กับ “อาจารย์ใหญ่” โดยตรง

“อาจารย์ใหญ่” ที่ว่าก็คือร่างของผู้ที่ได้แสดงเจตนาจะบริจาคร่างไว้ก่อนที่จะหมดลมหายใจให้กับนักศึกษาแพทย์ได้ใช้ในการศึกษาหาความรู้ในเรื่องของระบบร่างกาย และนักศึกษาแพทย์ทุกคนให้ความเคารพ และเทิดทูน เพราะอาจารย์ใหญ่เป็นเหมือนญาติผู้ใหญ่ที่เมตตา ให้ความรู้ด้วยร่างทั้ง

นักศึกษาแพทย์ชั้นปีที่ 2 จะได้เรียนกับอาจารย์ใหญ่ที่นักศึกษาแพทย์ให้ความเคารพเปรียบดั่งญาติผู้ใหญ่ที่ประสิทธิ์ประสาทวิชาความรู้  ให้ได้ก้าวไปเป็นแพทย์ต่อไปในอนาคต

การเรียนกับอาจารย์ใหญ่ จะเรียนกับร่างของท่านตลอดการเรียนในชั้นปีที่ 2 ในส่วนการเรียนจะแบ่งออกเป็นส่วนของร่างกาย เช่น ส่วนอก ส่วนท้อง ส่วนแขน เป็นต้น การเรียนการสอนจะแบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ ทฤษฎี และปฏิบัติการ หลังจากเรียนทฤษฎีแล้ว จะมีช่วงเวลาในการแนะนำวิธีชำแหละในปฏิบัติการแต่ละครั้ง การชำแหละอาจารย์ใหญ่จะทำจากส่วนตื้นไปส่วนลึก ทำให้ไม่มีส่วนใดถูกตัดทำลายโดยไม่ได้ศึกษา จึงเป็นการใช้ร่างอาจารย์ใหญ่อย่างได้ประโยชน์สูงสุด

เรียนแพทย์นั้นไม่สามารถเรียนคนเดียวได้ นักศึกษาแพทย์ 4 คนจะเรียนกับอาจารย์ใหญ่หนึ่งร่าง มีอาจารย์ผู้ซึ่งมีประสบการณ์เกี่ยวกับมหกายวิภาคศาสตร์  คอยประจำอยู่โต๊ะของนักศึกษา ให้ความรู้ คำแนะนำ และปรึกษาตลอดเวลาขณะที่มีการชำแหละ 
       ส่วนคุณสมบัติอาจารย์ใหญ่ นั้นคือจะต้องไม่เสียชีวิตด้วยโรคร้ายแรง และต้องมีอวัยวะหรือส่วนต่าง ๆ ของร่างกายครบถ้วน
       
อาจารย์ใหญ่ที่นำมาเรียนมหกายวิภาคศาสตร์ จะได้รับการฉีดน้ำยารักษาศพเข้าทางเส้นเลือดแดงใหญ่ที่ขา โดยใช้ความดันให้น้ำยาไหลไปตามเส้นเลือดต่างๆทั่วร่าง (ซึ่งมีฟอร์มาลินเป็นส่วนประกอบ) แล้วนำร่างอาจารย์ใหญ่ไปแช่ในน้ำยาแช่ศพ  ให้น้ำยารักษาศพกำซาบเข้าสู่เนื้อเยื่อทุกอณูเป็นเวลา 1ปี จากนั้นจึงนำร่างอาจารย์ใหญ่มาให้นักศึกษาแพทย์ได้เรียน ขณะที่นักศึกษาแพทย์เรียนนั้น เมื่อเสร็จสิ้นปฏิบัติการทุกครั้งจะใช้นำยารักษาศพพรมร่างอาจารย์ใหญ่ให้ชุ่มชื้นอยู่ตลอดเวลา เพื่อไม่ให้ร่างอาจารย์ใหญ่แห้ง และเกิดเป็นราได้  เมื่อสิ้นสุดปีการศึกษา ภาควิชากายวิภาคศาสตร์ ร่วมกับ นักศึกษาแพทย์ชั้นปีที่ 2 ทุกคน เป็นเจ้าภาพจัดงาน
พระราชทางเพลิงศพ ให้กับอาจารย์ใหญ่ทุก ๆ ท่าน"
       

 

 

หมายเหตุ : ขอขอบคุณ นศพ.โต๊ะ 55 รหัส 49 (ปราญชลี, มานิตา, สวราชย์ และ อภิชาต)
ภาควิชากายวิภาคศาสตร์ (Department of Anatomy)
  ตึกกายวิภาคศาสตร์ ชั้น 1  
  Tel. 0-2419-7035 Fax : 0-2419-8523